Prezident İlham Əliyevin Euronews-a verdiyi müsahibədə maraqlı bir fikir var idi. O dedi ki, yüksək neft qiymətləri ilk baxışda faydalı görünür. Amma eyni zamanda neft ölkələrinin vəsaitlərinin böyük hissəsi səhm bazarlarında və istiqrazlarda saxlanılır. Gərginlik artanda isə fond bazarları düşür.

Əslində bu fikir bugünkü iqtisadiyyatın vacib tərəfini göstərir.

Əvvəllər neft ölkələri əsasən neft satıb gəlir əldə edirdi. İndi isə vəziyyət fərqlidir. Böyük neft fondları sadəcə pul yığmır. Həmin vəsaitləri dünyada müxtəlif maliyyə alətlərinə yatırırlar. ABŞ istiqrazları, Avropa bazarları, böyük şirkətlərin səhmləri və investisiya fondları buna misaldır.

Ona görə də dünyada müharibə və ya böyük siyasi risk yarananda maraqlı vəziyyət ortaya çıxır. Neft bahalaşır, amma eyni anda səhm bazarları aşağı düşür. Yəni enerji gəlirləri artsa da, investisiya portfelləri dəyər itirə bilir.

Son illərdə bunu dəfələrlə gördük. Pandemiya dövründə də, Rusiya–Ukrayna müharibəsində də, Yaxın Şərqdə gərginlik artanda da oxşar proses yaşandı.

Hətta Norveç kimi dünyanın ən böyük neft fonduna sahib ölkəsi belə bazarlardakı enişlər səbəbindən milyardlarla dollar itki açıqlamışdı.

Bu baxımdan Prezidentin fikri əslində çox realist yanaşmadır. Çünki məsələ artıq təkcə neft satmaq deyil. Əsas məsələ həmin vəsaiti necə idarə etməkdir.

Belə dövrlərdə Neft Fondu üçün vacib olan məsələlər:
— vəsaitləri fərqli bazarlara bölmək,
— riskləri azaltmaq,
— daha təhlükəsiz aktivlərə üstünlük vermək,
— uzunmüddətli sabitliyi qorumaqdır.

Yəni müasir dövrdə neft ölkələrinin gücü yalnız neft hasilatında deyil, maliyyə idarəçiliyində də ölçülür.

Müəllif: Asəf Məmmədov